Columna publicada el 15-10-2008
La Universidad de Vigo ha lanzado una campaña por la regalleguización de nombres y apellidos digna del nacionalismo con zeta. "Ya va siendo hora de corregir y restaurar nuestros apellidos deturpados", proclaman sus paladines. Deturpados, esto es, afeados, manchados, estropeados y deformados por la influencia del español. El idioma que es primera o segunda lengua de los gallegos y hablan millones de personas en el mundo constituye para estos nuevos inquisidores un virus maligno que altera la pureza lingüística y nos hace perder "nuestra identidad".
Como si escribieran al dictado del orate Arana ("ya no es posible distinguir de los extraños a los verdaderos naturales del país [...] es preciso mirar a los apellidos"), los promotores de ese plan de desinfección explican que "el nombre y el apellido son la principal señal identificadora de una persona y la representan socialmente". De ahí que les parezca intolerable que la onomástica gallega permanezca ensombrecida por los efectos del "ansia uniformizadora y asimiladora de Castilla". Por lo cual propugnan la uniformidad: su gran enemigo son las "formas híbridas". Piensan que la mezcla de lenguas corrompe y al borde quedan de hacer suya otra sentencia sabiniana: "El apellido es el sello de la raza".
Pues se trata de invitar a una "reflexión serena e informada", el cartel que publicita la campaña es un pasquín de búsqueda de delincuentes. Los criminales forman "la banda de los castropeiros", así llamados por el castrapo, el mestizaje de gallego y español que la policía lingüística universitaria ha decidido perseguir sin descanso. Unas siluetas identifican a los facinerosos. Hay, entre ellos, un guardia civil, un sacerdote y varias devotas. Los delitos de tal cuadrilla son "atentar contra la identidad del país y de sus gentes", "despreciar nuestra lengua y nuestra forma de ser", "deturpar nuestros nombres y apellidos" y algún otro de ese jaez.
Los exterminadores del castrapo y otras plagas venidas de España ofrecen asesoría para transformarse en gallegos no contaminados. Un status que alcanzarán si modifican sus nombres y apellidos, como hicieron los conversos en siglos oscuros. Quien quite de la genealogía la mácula española podrá obtener el estatuto de limpieza de sangre y legarlo a sus descendientes. Mientras el proceso evoluciona, se hace indispensable un cambio. A una Universidad que permite y financia una campaña así, se le debe despojar de ese nombre. Mantenerlo deshonraría a una institución que nació apelando a lo universal.
quarta-feira, 15 de outubro de 2008
El retorno de la limpieza de sangre
quinta-feira, 9 de outubro de 2008
[gznacion] Qual é o objectivo da normalizaçom lingüística?
Artigo de opiniom publicado em Gznacion.
Passárom já mais de 25 anos desde que foi oficializado ou, por melhor dizer, cooficializado o nosso idioma numha boa parte do território nacional, o que forma a Comunidade Autónoma da Galiza. Ainda que seja só por via do contraste entre a situaçom deste lado da fronteira autonómica e do outro (onde também sa fala galego), deveremos admitir alguns avanços nestes anos.
No entanto, o estatuto oficial trouxo outros importantes recuos, que indicam nom tanto a importáncia relativa das medidas legais como, sobretodo, a necessidade de umha política clara que oriente o processo normalizador. Quer dizer, é necessário aquilo que nunca foi aplicado na Galiza por nengum dos partidos institucionais, sem excepçons.
Sabemos que as línguas cumprem funçons sociais e é a partir delas que ocupam um lugar ou outro numha dada comunidade. O espanhol cumpre-as todas nos territórios maioritariamente hispanófonos da Península, por isso é a indiscutida língua nacional. Porém, em Porto Rico, pugna funcionalmente com o inglês, que as instituiçons federais estado-unidenses aspiram a converter, num prazo prudencial, na língua principal. Nas Filipinas, o espanhol passou de ser língua de poder durante três séculos, a ficar progressivamente abandonada em favor da nova língua colonial, o inglês, e do tagalo, perdendo falantes e, desde 1973, também a oficialidade que desfrutava nessa ex-colónia asiática.
Mas, voltando à pergunta inicial, quais som os objectivos actuais em relaçom ao papel social que corresponde ao galego? O galego funciona como segunda língua, reconhecendo-se aos habitantes da Comunidade Autónoma o direito a usá-lo, enquanto o espanhol é objecto de deveres.
É verdade que costuma vestir-se essa realidade com planos normalizadores que estabelecem metas ‘ambiciosas’ como um reparto a 50% nos usos sociais do galego e do espanhol, mas esses som objectivos falsos ou irrealistas, na medida que sabemos que nengum país conseguiu nunca um equilíbrio semelhante. Conhecemos, certamente, comunidades em que a língua própria conseguiu virar a situaçom de marginalidade imposta e temos, inclusive, casos em que esse facto aconteceu em detrimento da língua de poder por excelência no capitalismo globalizado.
Assim, o inglês passou no Quebeque de língua imposta e em ascenso a segunda língua, em favor da histórica e maioritária, o francês, por obra de umha política que marcou objectivos realistas e pujo os meios para avançar na direcçom certa.
Ali, após décadas de políticas comparáveis às hoje vigorantes na Galiza, que estabeleciam impossíveis objectivos igualitaristas enquanto o inglês avançava imparável, umha maioria social determinou a assunçom do francês como a língua primeira e oficial que hoje é.
Também na Galiza actual enfrentamos o desafio histórico de continuarmos a deixar esmorecer o galego, como redundante código administrativo, ou começarmos a reconhecer a necessidade de marcar uns objectivos realistas para a recuperaçom da sua hegemonia funcional.
Isto, que tanto medo dá a alguns, supom reconhecer abertamente que aspiramos à oficialidade única ou principal do galego, como objectivo de umha política lingüística que nos permita caminhar colectivamente na direcçom certa. O confusionismo actual da cooficialidade subalterna, já descrita por Carvalho Calero nos anos 80, só fortalece o papel do espanhol na sociedade galega, porque a sua hegemonia sim é clara e efectiva.
A quem nos acuse de sermos nós os irrealistas, diremos que a experiência histórica nos indica que o verdadeiramente utópico é pensar que, nas coordenadas actuais de dependência política e bilingüismo harmónico, vai ser possível que o galego recupere o protagonismo que lhe corresponde na sua naçom de origem.
Claro que, dado que a politizaçom das línguas é um facto, provavelmente nom chegue com marcar só objectivos lingüísticos, devendo estes ir acompanhados do projecto soberanista que corresponderia a um nacionalismo maduro. Mas esse é tema para umha outra reflexom que, talvez noutra ocasiom, poda retomar nestas mesmas páginas.
Maurício Castro (09-10-2008)
Fonte: Gznacion e Novas da Galiza.
quarta-feira, 9 de julho de 2008
[Galicia Hoxe] 'Manifiesto por la lengua común?'
MANUEL VIDAL VILLAVERDE
O chamado Manifiesto por la lengua común asinado por supostos intelectuais -novelistas, ensaístas, poetas- e mesmo algún deportista de certa ou relativa sona, naturalmente españois, no que se incluíu algún galego que nin sequera paga a pena mentar aquí, é algo máis que un manifiesto.
Trátase dun panfleto inspirado e auspiciado polo trasnoitado imperialismo español inspirado politicamente pola nacionalista española Rosa Díez, a quen non teño o gusto, nin falla que me fai, de coñecer nin de recoñecer como intelectual, nin como nada de nada, así é que, e polo que se desprende da lectura de semellante e esperpéntico despropósito, como di o meu colega e amigo Miguel Anxo Fernán-Vello, "latexa unha clara intención etnocida", ao que eu engadiría, que nin a "españolísima", nin moitos dos asinantes e asinantas "españoles todos", como tantas veces repetía o xeneral Franco alá onde estivese, que tanto lle tiña Cataluña, Euscadi ou Galicia, pois, nin sequera eles/elas leron a Constitución española, tan contraditoria en conxunto e en si, onde se mal non recordo se fala do fomento e respecto "polas outras linguas" distintas ao castelán (español), claro ho!, que foi o que foi -segundo a nesgada interpretación nacional-española, do chamado Código Emilianiense -un miniopúsculo e non outra cousa-, en éucaro, aragonés (exterminado) e dúas cousiñas do castelán, para teorematizar ou sofisticar no propio sentido e boa interpretación do vocábulo unha das grandes mentiras da "escola filolóxica española", cos mil anos do nacemento do español; entre os presentes en semellante e estarrecedor acto, de El-Rei de España para arriba e para baixo, só se botou en falla o propio e imposíbel san Millán, para dar fe celeste ou celestial de semellante invento, pois non faltou alí un destacado membro da RAE. Item máis: din que Mio Cid (s. XII) é o primeiro texto literario en lingua castelán, para séculos máis tarde enarborar o español co desenganado e maltratado Cervantes Saavedra (lingua cervantina), aínda que non sexa realmente o mellor castelán-español, senón un estereotipo-imperial da Castela imposta pola armas e perversas conspiracións; pois a auténtica, a outra, como ben nos informaba Castelao, "foi asasinada en Villalar de los Comuneros"; o que son as cousas, meu deus!
Así e non doutra maneira, por máis que pseudoargumente a intelectualidade nacionalista española, a verdade e a mentira do español como "lingua común", aínda que se fale e escriba en moitas das outras nacionalidades adheridas á forza ao Estado español, non quere dicir que de natural Galicia, Euscadi e Cataluña sexan bilingües, e moito menos arrolarse na falacia do chamado -ignorantemente- "bilingüismo harmónico", pretensión máis absurda que adversa -aquí- de determinadas greas constituídas en organizacións que pretenden demostrar o indemostrábel, é dicir, que tamén o español é lingua natural de noso, e polo tanto revólvense con máis que excesivo "ardor guerrero" a esixir a liberdade -xa non de expresión, que ninguén lla nega-, senón que o bipartito derrogue os seus decretos a propósito do ensino, e recorren a liberdade dos pais para educaren os seus fillos na lingua que lles pete -naturalmente o español-, argüíndo estrañas e hipotéticas liberdades individuais, de maneira, que se así fose, a Xunta vulneraría as súas propias disposicións, e a maior engadido, ningún dereito individual -que si existe- pode substraer e mesmo eliminar o dereito/dereitos colectivos.
O idioma que está en perigo, que está en desigualdade na Nación galega non é outro que o que lle é natural e propio: o galego. Calquera persoa que non sexa cega ou xorda de comenencia -colonizados e colonizadores- soamente ten que lle botar unha ollada ao panorama que presenta calquera medio de comunicación, mutatis mutandis, pois a gran maioría dos medios que digo preséntase nun menos sutil colonianismo lingüístico. Cal é entón a persecución do castelán? En fin, que como di o proverbio ou refrán, "non hai peor cego que o que non quere ver". Outra vez máis, o que pretenden estas señoras e señores é xa non só perpetuar a diglosia, senón sinxela e perversamente a extinción do galego aquí en Galicia, así de claro e para os seus adentros exclamar "Viva España y la disciplina y nuestro idioma cervantino". ¡¡¡Arriba España!!!".
Fonte: Galicia Hoxe.
[PGL] Um Manifesto nacionalista
A seguir, traduzido para galego, reproduzimos um interessante artigo de opiniom do linguista madrileno Juan Carlos Moreno Cabrera, publicado no jornal espanhol Público no dia 4, sobre o manifesto promovido por 'intelectuais' espanhóis contra as línguas 'cooficiais'
Um Manifesto nacionalista
4 de Julho de 2008
O ‘Manifesto por la lengua común’ apresentado no passado mês de Junho em Madrid começa com a seguinte afirmaçom: “Todas as línguas oficiais no Estado som igualmente espanholas […] só umha delas é comum a todos […] portanto só umha delas –o castelhano– goza do dever constitucional de ser conhecida”. Este enunciado contém umha contradiçom que percorre de cima abaixo todo o manifesto. Consiste em afirmar, por um lado, que todas as línguas oficiais som igualmente espanholas e, por outro, que apenas umha delas goza do dever constitucional de ser conhecida. Quer dizer, nom todas as línguas oficiais som igualmente espanholas: umha é muito mais espanhola do que as outras. Nom só isto; é que, além do mais, se contradi de forma palpável o segundo ponto do comunicado. Com efeito, a seguir di-se que “som os cidadaos que tenhem direitos lingüísticos, nom os territórios nem muito menos as línguas mesmas”. Se isto é assim, entom nom devia ter-se dito no ponto primeiro que o castelhano goza do dever constitucional de ser conhecido, porque as línguas nom gozam de direito ou direito nengum. Aqui percebe-se de forma cristalina o nacionalismo lingüístico castelhanista imperante no manifesto: só som as restantes línguas espanholas que carecem de direitos; o castelhano tem todos os direitos do mundo.
Mas, só as pessoas individuais tenhem direitos e deveres? Que se saiba, existe umha entidade política denominada Espanha, com um território bem definido e em que há umha língua oficial denominada espanhol. Essa entidade define-se, entre outras cousas, mediante o direito a usar essa língua em todo o território do Estado e em todos os organismos oficiais. Será que nom está associada Espanha a direitos lingüísticos e territoriais? Nom tem exercido em mais de umha ocasiom Espanha, através dos seus representantes, o direito a que o espanhol seja reconhecido na Uniom Europeia como língua oficial que é de um Estado membro?
No ponto terceiro di-se “nas comunidades bilíngües é um desejo louvável aspirar a que todos os cidadaos cheguem a conhecer bem a língua cooficial. Mas tal aspiraçom pode ser somente estimulada, nom imposta”. Conhecer a língua oficial do Estado nom é um desejo louvável, mas um imperativo legal. Por isso, quem trabalha nas instituiçons do Estado é obrigado a usar o castelhano. Ora, se o catalám é oficial na Catalunha, quem exerce as suas funçons nas instituiçons catalás deveria da mesma maneira ser obrigado a usar o catalám. Esta obrigaçom está legalmente legitimada polo facto de o catalám ser língua oficial. É umha incoerência evidente exigir que na Catalunha se fale e escreva em castelhano porque é língua oficial e nom fazer a mesma cousa em relaçom ao catalám, a outra língua oficial, ou será que a primeira é mais oficial do que a segunda?
No ponto quarto, afirma-se que o facto de as línguas das comunidades autónomas terem deixado de ser proibidas ou restritas é avondo para o pleno cumprimento da alínea três do artigo terceiro da Constituiçom. Mas o que di a lei é que as línguas nacionais das comunidades autónomas som oficiais e, portanto, exigir essas línguas aos seus cidadaos nom é acto de discriminaçom em relaçom à outra língua oficial, o castelhano. O que sim é um acto de discriminaçom é nom exigir a todos os cidadaos das Comunidades as suas línguas nacionais, como línguas oficiais de pleno direito que som, ou que deveriam ser.
A continuaçom, fai-se umha série de pedidos ao Parlamento espanhol. O segundo deles consiste em solicitar que “as línguas cooficiais autonómicas devem figurar nos planos de estudo […] mas nunca como língua veicular exclusiva”. Isto equivale a pedir, por exemplo, que na Catalunha tenha de exigir-se por lei que nom se ensine em catalám. Mas, como pode ser isto conciliado com a ideia de que o catalám é língua oficial na Catalunha? Acho que nom há maneira sensata de o fazer. No ponto terceiro insiste-se na ideia de que nem todos os funcionários públicos das comunidades autónomas tenhem que conhecer a língua oficial da sua comunidade. Isto volta a entrar em contradiçom com o seu carácter oficial. É possível ser funcionário público da Administraçom do Estado sem conhecer o espanhol? Se isto nom é possível, porque teria de ser que um funcionário público da Generalitat nom saiba catalám?
Em conclusom, o que parece pedir-se neste manifesto é que as línguas das diversas comunidades autónomas deixem de ser de facto oficiais nelas para voltarem a umha situaçom em que o castelhano seja a única língua realmente oficial em todo o território do Estado espanhol.
Estamos, pois, perante um manifesto em favor da supremacia e domínio absolutos da língua espanhola sobre todos os restantes idiomas de Espanha. Por esta razom, é um claro expopente da ideologia do nacionalismo lingüístico espanhol numha das suas formas mais radicais e megalómanas. Consoante esta ideologia, o espanhol, língua oficial do Esetado, é superior nalguns aspectos à prática totalidade das línguas do mundo. No preámbulo do manifesto menciona-se que apenas há duas línguas com maior pujança do que o espanhol (o chinês e o inglês) e que esta língua se associa por direito próprio à comunicaçom democrática e aos direitos educativos e cívicos. Com premissas como estas, nom admira a atitude soberba e intolerante que dá forma ao manifesto em todos os seus pontos.
Juan Carlos Moreno Cabrera é catedrático de Lingüística Geral na Universidad Autónoma de Madrid e autor de El nacionalismo lingüístico. Una ideología destructiva.
Fontes: PGL e Público.
terça-feira, 8 de julho de 2008
[La Opinión de A Coruña] En defensa de la lengua castellana
ANTÓN BAAMONDE Os autores do Manifiesto en defensa de la lengua castellana, así como en Galicia os integrantes das plataformas Tan gallego como el gallego e Galicia bilingüe incorren en flagrante contradición. Afirman defender os dereitos dos falantes pero propoñen crear unha norma xurídica que lle outorgue a supremacía ao castelán.
Se, en efecto, non se tratase dun conflito entre diferentes formas de entender España e, en última instancia, entre diferentes lexitimidades nacionais -e hai que lembrar que a Constitución e os estatutos foron aprobados, entre outras cousas, para modular e disolver ese conflito- o natural sería que postulasen unha modificación constitucional para eliminar a referencia ao dereito e ao deber de coñecer o castelán.
Se así o propuxeran, sería coherente a súa crítica das leis de normalización lingüística aprobadas nas comunidades con idiomas cooficiais. En consecuencia, tanto no sistema escolar como na administración, todos os idiomas serían optativos: dependerían do comercio entre as persoas e non terían aquel carácter obrigatorio e coactivo que distingue a unha lei. A idea non sei se sería factible ou sinxela na súa aplicación -permitiría, por exemplo, escolarizar en inglés, ou en árabe aos nenos inmigrantes que así o desexaran- pero, dende logo, constituiría un modo de respectar a vontade dos individuos -aínda que poderían darse outras ambigüidades: que a vontade de pais e fillos non coincidira, como cando algunhas rapazas son obrigadas a levar chador-. Un pode especular con que unha situación así posiblemente deixaría ao galego máis débil do que xa o está en Galicia pero que tal vez, en determinadas zonas de Cataluña e as Illas, operase en contra do castelán.
Non parece que este sexa o debate, no entanto. O manifiesto expresa máis ben un síndrome, un sentimento melancólico, de perda, que Juaristi lle atribuíu nun célebre libro aos nacionalistas periféricos pero que aquí retorna envolto no estilo batallador e tronante de Fernando Savater. É un estado de opinión que hai que ter en conta, sen embargo. O PP expresou ese malestar nacionalista no pasado. Cabe que o manifesto encerre a pretensión, por parte de UpyD de facerse con ese electorado españolista e non falta quen lle atribúe a El Mundo a tentativa de articular una nova forza á dereita de Mariano, sumando a Aguirre e a Rosa Díez, agora que Rajoy deserta da santa intransixencia.
segunda-feira, 7 de julho de 2008
[Vieiros] Manifesto moi partidario
Ao longo desta primavera foi cobrando vida un manifesto que a priori é presentado como apolítico e en aras do ben común: a defensa de algo tan nobre como a propia lingua; iso si, a que eles consideran a súa lingua e común a todos os cidadáns do Estado Español: o castelán.
Coidadiño! Ben patente deixan que é unha preocupación política (logo xa non é apolítico o manifesto), pois o español goza dunha vitalidade sen igual no mundo enteiro; mágoa de chineses e anglófonos! En realidade, trátase dunha preocupación político-institucional (máis ben político-partidaria) polo claro predominio que, segundo os defensores do escrito, debe ter o español.
Tal predominio vese claramente referendado cando constatan que só é obrigatorio coñecer unha das linguas do Estado. A Constitución ampara unha evidente asimetría lingüística (o cal non ven inxusto, noutros casos si). Consagra así mesmo unha opción política moi concreta: non hai dereitos colectivos; só individuais. Son os cidadáns os que teñen dereitos lingüísticos, non os territorios, nin tampouco as linguas.
Seguindo con esta visión superior do español, combina a obrigatoriedade do seu coñecemento cunha voluntariosa aspiración a coñecer as outras linguas, desexo que só poderá ser estimulado o suficiente para que poidamos convivir cortesmente cos demais. Eh!, que os demais somos os que temos lingua propia, non catro paspáns que pasaran por alí por onde eles estiveren. Aínda que, lendo o manifesto, non se sabe moi ben por que nos toman.
Curiosamente, a constitución que sacralizan ao comezo do escrito pasa a ser, posteriormente, interpretada segundo o seu “san” xuízo. Ollo ó piollo co artigo 3, apartado 3, non o leamos de calquera maneira, só como eles digan. Eles si que poden interpretar a Constitución; os demais, non. Aínda máis: con toda a fachenda postulan unha reforma constitucional regresiva e de grandísimo calado: tanto como para derrogar total ou parcialmente varios estatutos de autonomía. Mi madriña! Menos mal que só se trataba dun manifesto de carácter lingüístico. Velaí vai a reforma:
-Aos españois só se lles pode supoñer a comprensión e coñecemento do español (en esencia, unha España unha e unilingüe); por certo, defenderán o mesmo para o inglés en EEUU? De se incorporar Xibraltar a España, que lingua habería que presupoñerlles?
As linguas cooficiais nunca poderán ser vehiculares no ensino de xeito exclusivo; mais en que quedamos, os dereitos lingüísticos son individuais ou colectivos?; segundo o caso, entón? Por exemplo: Luís, da Estrada, poderá estudar todo en castelán (agás o galego, claro) e Antón, da Laracha, podería estudalo todo en galego (agás o castelán)? Se aquí, na Galiza, si, por que non en Euskadi, por un dicir?
-Que haxa algún funcionario/a exótico/a que saiba a lingua autóctona correspondente está moi ben; é guai, ponlle cor á vida e a un traballo tan gris; mais non todo o funcionariado debe coñecer a lingua cooficial correspondente (aquí non se especifica se é ou non recomendábel comprendela un pouquichiño polo aquel da convivencia cortés, e tal). E digo eu, entón tampouco fará falta que os cidadáns da UE que veñan opositar ao Estado Español realicen o exame previo eliminatorio de castelán, abondará con que demostren ao realizar as probas pertinentes que se saben expresar con soltura (polo menos para unha convivencia cortés).
-Xa na enésima ovella de tan infausto soño, ata se atreven a propoñer lexislación sobre un aspecto non regulado legalmente, aínda que si admitido tacitamente e recomendado colectivamente, como é o uso da lingua propia nos parlamentos autónomos; se alguén o quere facer, que o faga; outra cousa é que a aceptación social sexa nula.
Que unha nova organización política, como UPYD, queira facer proselitismo non ten nada de estraño. Que o PP lle entre ao trapo, ata certo punto, tampouco, pois xa boa estopa lle deron aos Aznar, Acebes e compañía en Valencia. Apoiando isto quedan como Deus e non gastan un can. Pero que o PPdeG lles siga a corrente non os leva a ningures; alá eles. Querer facer crer que na Galiza o castelán corre perigo e como dicir que a zorra, no medio do galiñeiro, vai ter que ser custodiada polo granxeiro. Que o PSOE cale, tampouco é bo (agás algunha beizón urbi et orbe que daremos por imposíbel). Que o PSdeG mire cara a outro lado non é nada conveniente. O BNG ten que facer notar máis a súa posición. Estamos achegándonos ao Día Nacional de Galiza. Imos defender entre todos os que nos sentimos orgullosos do galego o mesmo status xurídico para el e o castelán a todos os efectos e en todos os ámbitos legais? Imos poñer fin a esta, agora máis que descarada, superioridade do castelán sobre a nosa lingua?
Fontes: Vieiros.
domingo, 6 de julho de 2008
[La opinión de A Coruña] Lingua común
Manuel Bragado
Un grupo de dezasete escritores, na súa maioría membros do partido Unión Progreso y Democracia, presentaron en Madrid o "Manifiesto por la lengua común" coa intención de amosar as súas razóns pola que entenden preocupante "situación institucional de la lengua castellana, la única lengua juntamente oficial y común de todos [subliñado no texto orixinal] los ciudadanos españoles".
Unha preocupación que para os asinantes do manifesto non ten un carácter cultural senón unha inquedanza "estrictamente política". Aparecido tras a viraxe cara a posicións máis temperadas do Partido Popular, pilotada por Mariano Rajoy no seu recente congreso, e acubillado de forma oportunista na euforia do nacionalismo españolista, desbordado ata o ditirambo tras a consecución do campionato europeo de fútbol, este texto pretende inequivocamente solicitar ao Parlamento español unha modificación da Constitución e dalgúns Estatutos de Autonomía sobre o uso das linguas oficiais naquelas comunidades con lingua propia.
Convenientemente apupado por algúns medios de comunicación madrileños, este manifesto pretende, ademais, amparar as posicións promovidas por pequenos grupos castelanófonos que declararon unha guerra lingüística coa intención de romper o consenso constitucional e de convivencia acadado hai trinta anos sobre o uso das catro linguas oficiais. Tras as teses deste manifesto (considerado por outros escritores, como o andaluz José Manuel Caballero Bonald, como "inoportuno, alarmista e innecesario", xa que entenden que o castelán goza dun saúde excelente, tanto en todo o territorio español como fóra das súas fronteiras), agáchase a perigosa mecha da prepotencia, da intolerancia, da exclusión e da antipatía (por utilizar palabras "cordiais" que non aparecen no vocabulario destes inquisidores) sobre todos aqueles cidadáns que pretendemos lexitimamente comunicarnos e construír as nosas vidas en todos os seus ámbitos (familiar, institucional, laboral, educativo ou comercial) nunha lingua que non é a considerada "común", "principal" ou de "arraigo histórico" por parte deste reducido grupo de escritores españolistas. Por moito que intenten demostrar os promotores destas posicións castelanófonas por medio de rebuscadas denuncias vitimistas e argumentos falaces, durante os últimos trinta anos de consenso constitucional e de desenvolvemento de políticas de normalización lingüística en Cataluña, Euskadi e Galicia o uso do castelán non estivo nin está minusvalorado nin marxinado nin discriminado en ningunha destas comunidades autónomas.
Máis aínda, todos os estudos amosan que en Galicia durante as últimas tres décadas de autonomía o castelán (quizais sería máis axeitado expresar, a súa "variante galaica") non deixou de conquistar a novos falantes mozos, colocando a nosa lingua milenaria, a pesar de ter recuperado algúns espazos valiosos de uso nos eidos institucional e educativo, nunha sangría que pode comprometer a longo prazo o seu futuro. Outrosí podemos expresar das dificultades que soportamos pacientemente e con enorme cordialidade os cidadáns (aínda a maioría, así o subliñan tamén os estudos sociolingüísticos) que pretendemos desenvolver no país onde vivimos toda a nosa cotianidade en galego, unha proeza que sabemos imposible se acudimos aos servizos da administración de xustiza ou da sanidade, á maioría das aulas universitarias ou dos establecementos comerciais, por só poñer exemplos onde o emprego vehicular da lingua do país é considerada unha rareza de aldeáns ou de excéntricos militantes nacionalistas.
Porén, a pesar destas pexas, que asumimos con deportividade, a lingua común de todos os galegos e galegas (non esquezamos que tamén o é dos que non a utilizan como o seu vehículo de comunicación e expresión máis habitual) continúa sendo o noso patrimonio inmaterial máis valioso, a alfaia de simpatía máis apreciada por todos, o espazo íntimo máis privilexiado de entusiasmo cos que contamos os cidadáns desta terra, o ADN da nosa convivencia e comunicación en liberdade. Fronte ao perigoso lerrouxismo político dos promotores deste manifesto, que pretende a toda costa euskaldunizar a convivencia nunha España que sabemos inevitablemente plural (non teño dúbidas que será esta a estratexia da UPD durante esta lexislatura), cómpre enunciar, como propón o escritor Manuel Rivas no seu libro máis recente, os lexemas da simpatía e o emprego das linguas como sintagmas de convivencia. Fronte a esta interesada guerra lingüística dos pequenos grupos castelanófonos, como propón a campaña da Secretaría Xeral de Política Lingüística, encadeemos palabras que apertan: semente, tecnoloxía, axóuxere, recuncar...
Fonte: La opinión de A Coruña.
sexta-feira, 4 de julho de 2008
[El País] Manifesto pola lingua común
Antón Reixa
"1. A lingua galega é común e oficial no territorio de Galicia.
2. Todos os cidadánas que o desexen deben ser educados en galego. En calquera caso debe quedar garantido para todos os alumnos o coñecemento final da lingua galega.
3. En Galicia calquera cidadán ten dereito a ser atendido institucionalmente en galego. En locais e negocios públicos a relación en galego ou en castelán, ou en ambas as linguas será discrecional.
4. A rotulación dos edificios públicos e das vías públicas e mais as comunicacións administrativas é recomedable que sexa bilingüe pero, en todo caso, nunca poderán expresarse unicamente en castelán.
5. Os representantes políticos galegos utilizarán habitualmente o galego nas súas funcións institucionais, o mesmo en Galicia como fóra, agás en ocasións características".
O texto anterior é o cínico pero revelador resultado de modificar nas liñas fundamentais do Manifiesto por la lengua común, promovido por Fernando Saváter e outras persoas e medios de comunicación. É resultado de mudar o suxeito, referido ao castelán, polo de lingua galega. Sirva para constatar que a igualdade e a normalidade do idioma galego, en termos equiparables aos que se reivindican para o castelán, está moi lonxe de ser acadada.
Dito doutra forma, para que o que se invoca nese manifesto teña sentido real e honesto deberíamos localizar a algún individuo que tivese algunha vez dificultades evidentes para expresarse en castelán dentro de Galicia. Fagan os lectores a identificación inversa e resultará unha desproporcionada aldraxe comparativa.
Se ademais se quere obter un efecto cómico, recomendo o mesmo exercicio que me enviou o poeta manchego Dionisio Cañas: substituír no manifesto orixinal o da "lengua común" por heterosexualidade fronte a homosexualidade. Manifesto pola sexualidade común. Desde hai algúns anos hai crecentes razóns nos territorios de España para preocuparse "pola situación institucional da heterosexualidade, única sexualidade común de todos os españois".
O medo á liberdade e ao avance da igualdade non é alleo incluso aos individuos aos que se lles supón unha contrastada intelixencia e preparación.
Fonte: El País.
quarta-feira, 2 de julho de 2008
[ABC] La lengua de nuestros derechos
BENIGNO PENDÁS, Profesor de Historia de las Ideas Políticas
MUCHOS son ignorantes. Algunos, sectarios. También los hay oportunistas, tal vez la gran mayoría. En casos patológicos, coinciden las tres condiciones. Los peores, no obstante, son los resentidos. Lo mismo que en otras facetas de la vida, no cabe con ellos un debate racional. Me refiero, ya saben, a los que deciden, impulsan, promueven, alientan o consienten en algunas Comunidades Autónomas una política de discriminación hacia la lengua común de todos los españoles. Somos 440 millones de hablantes.
Tenemos un tesoro: la segunda lengua de comunicación internacional; una asignatura optativa que gana créditos en los planes de estudios; un idioma útil para la relación -fugaz, pero significativa- entre el turista agobiado por la intendencia y su interlocutor en la recepción del hotel o en el aeropuerto de destino. Hay estudios recientes muy valiosos sobre el atlas geopolítico de nuestra lengua y sobre su proyección socioeconómica en la era global. Todo va bien, con una salvedad: ciencia, tecnología, apuesta por la red... Un reto para la próxima generación. Una vez más, las anteriores han dado un paso de gigante: nacimos premodernos y vamos a morir posmodernos, cuando Dios así lo disponga. Nos favorece, supongo, la querencia contemporánea por el poder «blando». Jugamos bien, ya se nota, en deportes, en cultura, en construcción mediática de la realidad. Damos lecciones de adaptación al Espíritu de la Época. Ya era hora. Sin embargo, persisten algunos rasgos atávicos. Quizá no tienen remedio.
Nos quedan aldeanos inasequibles al desaliento en nombre de sus falsos dioses paganos. «Pagus», es decir, aldea. Nacionalismo historicista y de corte romántico, aplastado en las sociedades desarrolladas por el peso de la razón ilustrada. Aquí se creen modernos, absurda paradoja. Hablan, a veces mal, hermosas lenguas periféricas que los demás españoles sentimos también como propias. Muy a su pesar, me temo. Llaman «normalizar», horrible verbo, a buscar una revancha ridícula a estas alturas del tiempo histórico. Lo peor es la persecución del castellano. Lengua española oficial del Estado, dice el artículo 3 de la Constitución. Idioma de alcance universal que gana fuera las batallas culturales que pierde en casa. Si no fueran compatriotas, lo más fácil sería decir que es «peor para ellos». Cometen una terrible injusticia con esa entelequia que dicen amar por encima de todas las cosas. A los muchos males del sistema educativo, añaden otro todavía peor. Si tampoco hablan español, ¿qué va a ser de estos niños en la sociedad global? Llegará el día en que las subvenciones no sean suficientes y se agoten las plazas de traductores de la lengua regional. La nómina de los filólogos amenaza con la quiebra del presupuesto autonómico mejor dotado. Así perdemos todos, pero no les importa: sólo van a lo suyo.
Lengua y nación. Volvemos al túnel del tiempo. Herder fue el teórico más conocido. Por fortuna, está perdido en la letra pequeña y menos gloriosa de la historia de la teoría política. Una legión de poetas, no siempre inspirados. Estudiosos del folklore, los mitos, las tradiciones; esto es, el Espíritu del Pueblo, vieja tesis de la escuela antigua. Dicen que son modernos, pero les faltan los requisitos básicos: Ilustración, positivismo, constitución normativa. Por ahí fuera suelen ser muy de derechas, con tendencia incluso a ser «ultras». Valgan como ejemplo los nacionalistas flamencos, aunque no son los únicos. Aquí, en cambio, llevan disfraz de izquierdistas. Todos sabemos por qué, nos conocemos demasiado. Controlan su territorio autonómico y desvarían en cuanto les dejan. Tapan la ineficacia bajo el manto ficticio de la causa seudonacional. Utilizan a los oportunistas y se dejan utilizar por ellos. Casi siempre miramos para otro lado, por desidia o por hastío, a veces por conveniencia. Conducen a su comunidad hacia el desastre cultural. Nos obligan a sufrir en lugar de disfrutar por el éxito colectivo llamado Transición. Campeones de Europa, incluso... Les gustaría secuestrar nuestra alegría natural como españoles. Menos mal que no pueden. El castellano ganará con absoluta certeza esta batalla desigual. Sin embargo, personas de carne y hueso, padres abrumados, adolescentes perdidos, son víctimas de una mezcla singular entre dogmáticos y ventajistas. España, como el elefante de Kipling, no es consciente de su propia capacidad. Si empezamos por decir la verdad, habremos dado un gran paso adelante.
Defendamos, pues, la lengua de nuestros derechos. El título, como es notorio, remite en su parte sustancial a un libro espléndido del maestro García de Enterría, precisamente su discurso de ingreso en la Real Academia Española. Dicho sea de paso: sería muy positivo escuchar a la docta corporación con un parecer mesurado y razonable, como es propio. Estudia allí nuestro distinguido jurista la lengua de los derechos, esto es, la traducción en conceptos de ese milagro de la civilización que llamamos Estado constitucional. Aquí y ahora, el español es la forma más noble de la lucha por el Derecho. Que nadie haga trampas. Catalán, vascuence, gallego, cualquier otra expresión de la cultura española, nos pertenecen a todos. Son grandes lenguas en cooperación con el castellano. Dejan al descubierto sus límites cuando actúan con pretensión excluyente y discriminatoria. Da igual que el Gobierno nacional o autonómico necesite unos cuantos votos de ciertos socios radicales. La postura de unos pocos desleales que viven en un centímetro cuadrado no debe alterar el futuro de un idioma que aborda el siglo XXI en el mejor momento de su brillante historia. Cosas de la vida. El Manifiesto y sus secuelas me pillan muy lejos. Hablo en sentido literal, no metafórico. Ahora conozco un poco más de Islandia que hace unos días. Sabía lo mismo que ustedes: saga, geyser, volcanes, elfos y un poco de los vikingos. Hermoso país, desde luego. Suena muy armónica la lengua natural de los trescientos y pico mil islandeses. No le falta tradición literaria y es muy recomendable leer a su premio Nobel, Halldór Laxness. Pero todos, sin una sola excepción, hablan un inglés fluido, producto de la escuela y de la televisión. No es su lengua propia, claro está, como sucede con el castellano en toda España. La diferencia es muy significativa.
Llegamos al Manifiesto. Hacen mucho ruido y despiertan conciencias dormidas. No es nueva la denuncia que allí se formula. El PP lo ha dicho con frecuencia; antes, durante y después del congreso de Valencia, para que nadie discuta. Los medios de comunicación independientes lo tienen claro desde el primer día, como saben de sobra los lectores de ABC. Hay asociaciones valientes y entusiastas y padres luchadores que han llevado su problema hasta el ámbito jurisdiccional. Esta vez tienen más repercusión, no hace falta que les cuente por qué. Curiosa la copia, una vez más, del modelo francés. Con una variante singular: allí los intelectuales desengañados apoyan -todavía- a Nicolás Sarkozy. Aquí parece que no. En todo caso, es lo de menos. Una causa justa no necesita razones adicionales para su defensa. Escriben muy bien los autores del documento, como era fácil suponer a la vista de las firmas. Han logrado adhesiones en muchos lugares. Exigen a los partidos que tomen postura. Dicen la verdad: por tanto, sean bienvenidos al gremio. Gracias y enhorabuena, más allá de preferencias subjetivas o intereses particulares. Ojalá tengan éxito. Por si acaso sirve de algo, yo también me adhiero públicamente al Manifiesto.
Fonte: ABC.
[La Región] O galego na Universidade
Santiago Lago
A idea de incentivar o uso do galego na Universidade da Coruña (UDC) está a xerar polémica de magnitude crecente. Non son poucos os profesores da UDC que non consideran axeitado reducir a carga docente daqueles profesores que impartan docencia en galego ou inglés.
E esta discusión ven engadirse a moitas outras sobre dereitos e deberes lingüísticos que están a xurdir nos últimos meses. Teño para min que os galegos cecais deberamos reflexionar máis polo miúdo sobre estes asuntos, tendo en conta moitas cuestións. Referíndome á universidade, paréceme claro que galego e inglés non son o mesmo. A primeira é lingua propia, en principio ben dominada polos estudantes galegos que chegan á universidade, e que poden practicar a cotío dende que se erguen ata que se deitan. A segunda e lingua allea e, en xeral, mal dominada polos estudantes. No primeiro caso, o uso do galego ou castelán debe quedar a escolla de profesores e estudantes. Cada un que fale o que lle pete.
A dúbida neste caso é qué facemos cos estudantes de intercambio que a duras penas si entenden o castelán. E a cousa pode agravarse a medida que se aumente a mobilidade de estudantes. Probablemente si haxa que pensar nese caso en solucións que deixen contentos a todos, con asignaturas impartidas en varias linguas. Dito o anterior, é verdade que, en conxunto, somos minoría os profesores que empregamos o galego coma lingua principal na nosa actividade docente. Sen dúbida, os incentivos que propón a UDC buscan dende a boa fe un maior equilibrio entre o uso das linguas no ensino post-obrigatorio. O que non teño claro é que sexan compatibles cunha óptica liberal sobre os dereitos lingüísticos. Igual si. Gustaríame escoitar aos expertos.
Do que si non teño dúbidas é de que hai que incentivar o ensino en inglés na universidade. E aí si que debemos premiar aos profesores que ensinen nesa lingua. Sempre, claro está, que os alumnos compartan o proxecto. A última vez que preguntei a un grupo duns cincuenta alumnos sobre se preferían a docencia en galego, castelán ou inglés, más de vinte dixeron que o galego, máis de vinte o castelán. Só un o inglés.
El Manifiesto por la Lengua Común
José Luis Manzanares
El castellano es la lengua española oficial del Estado. Todos los españoles tienen el deber de conocerla y el derecho a usarla. Y las demás lenguas españolas serán también oficiales en las respectivas comunidades autónomas de acuerdo con sus Estatutos.
Hasta ahí, literalmente, el texto de la Constitución española. Cualquier destinatario de nuestra Carta Magna lo entiende. Primero, porque está redactada en castellano, o sea, en esa lengua oficial que compartimos también, de hecho, todos los españoles. Y segundo, porque el texto es de una claridad meridiana. No necesitamos intérpretes que retuerzan su significado según convenga a sus intereses políticos.
Podríamos discutir si el uso oficial de esas otras lenguas en sus respectivas Comunidades ha de extenderse a la Administración del Estado, en particular cuando las últimas decisiones se toman fuera del espacio bilingüe. Lo que nadie podía imaginarse era que unos años después, mediante la pretendida normalización de la llamada lengua propia —como si el castellano no lo fuera asimismo en la mayoría de los casos— y de su monopolio como habla vehicular (camelística expresión de nuevo cuño), estaríamos preocupados por la progresiva marginación de la lengua común.
Pasito a pasito, por vía de concesiones en el tablero partidista, cerrando los ojos ante la evidencia o atendiendo como coartada a lo políticamente correcto, hemos llegado a la triste situación actual. Hoy, un español lo tiene muy difícil en determinadas comunidades autónomas para que sus hijos estudien en castellano, aunque ésa sea su lengua materna o se trate de un funcionario del Estado que regresará a su tierra tan pronto como el escalafón se lo permita.
Se puede defender el patrimonio cultural de las diversas modalidades lingüísticas de España sin caer en un revanchismo que pone el discutido y discutible concepto de nación (Zapatero dixit) por encima de los derechos fundamentales de la persona. Como algunos nacionalistas periféricos proclaman sin el menor tapujo (con una sinceridad que les honra a ellos, pero no a los que vuelven la cabeza para no enterarse), hay quienes tratan de imponer el monolingüismo al servicio del proyecto separatista.
La interesada confusión entre la lengua autonómica y la nación como entidad política con vocación de reconocimiento internacional ha ido ganando terreno con la tolerancia, cuando no la bendición, de quienes ahora se sorprenden por este nuevo “basta ya” de la ciudadanía frente a una política lingüística que no pretende tanto la defensa del catalán o el vascuence o el gallego —a los que nadie ataca— como la desaparición de una seña de identidad española.
Fonte: Estrella Digital.
segunda-feira, 23 de junho de 2008
[Vieiros] “Unha iniciativa fundamental”
Carlos Calhom
Esta sexta feira pasada lembrarase nos anais da historia da nosa cultura. Tras ano e medio de arduo traballo e xenerosas dotacións orzamentarias, a Secretaría Xeral de Política Lingüística (SXPL) presentou as primeiras conclusións do seu Observatorio da Situación da Lingua Galega, encargado de realizar inquéritos e grupos de discusión para analizar o que o seu propio nome indica.
O estudo achega novidades de grandísimo relevo, nas que nunca ninguén reparara anteriormente, como a presenza marxinal da lingua do país nos medios de comunicación, na Axencia Tributaria, nas forzas de seguranza do Estado, na administración de xustiza… É comprensíbel que a SXPL non puidese actuar até o de agora en ningún destes campos, porque esta información era fatalmente ignorada. Por fortuna, xa se anunciou que este proxecto permanecerá no tempo e axiña teremos máis estatísticas fresquiñas. Os sociolingüistas do futuro agradecerán estes valiosos detalles sobre como se van apagando as constantes vitais dun idioma. Unha “radiografía sistemática”, como dixo a titular da SXPL, que financia a observación e, cautelosa, segue as indicacións do presidente da Xunta para que non se lle leven menciñas ao doente.
O estudo é totalmente rigoroso e imparcial, como o demostra que a empresa a quen llo encargou a SXPL nin tan sequera ten opción de galego no seu web, no cal por certo está pendurada a páxina deste agardado Observatorio. Non caiamos, porén, na crítica fácil: xa no propio estudo indican que o uso deste idioma nos webs empresariais é máis ben tirando a anecdótico.
Mais non todo é ver o vaso medio baleiro. Nesta investigación conclúese tamén que o ensino non universitario ten un “índice de normalización lingüística” do 88% e o universitario do 72%. Mágoa que esas cifras non coincidan cos datos dos propios centros, que se non a festa sería rachada. A Universidade da Coruña, por exemplo, expuxo este curso que só o 8,9% do seu profesorado ministra as aulas en galego. Xa sei que 63 puntos porcentuais arriba ou abaixo tampouco mudan moito a cousa, mais chamo a atención sobre o tema porque todo ten unha explicación metodolóxica fascinante. Resulta que o estudo da SXPL sobre a situación do galego no ensino pasa por alto unha variábel: a lingua en que se dan as clases. Mais non quero con isto facer unha crítica destrutiva, pois como é sabido non é esa a principal actividade nin función de escolas, institutos e facultades, que ocupan o seu horario noutros asuntos.
O estudo segue co alento optimista en moitos outros ámbitos, como a avaliación da propia Xunta e da administración local, que conseguen un 78% neste “índice de normalización lingüística”. Seguro que en ambos os casos é froito do incansábel e sempre pouco recoñecido labor da SXPL. Sinalan tamén que a atención oral do funcionariado nestas dúas administracións é case sempre en galego, un dato a verdade bastante superfluo, pois xa é algo que todo o mundo sabe e pode observar cando ten que facer calquera xestión.
Perante tan magnífico traballo e plausíbel acción política para a extensión social do galego, eu só quero pedirvos dúas cousas. A primeira, que non confundades o Observatorio da Situación da Lingua Galega co Observatorio de Dereitos Lingüísticos; a segunda, que non vos riades, porque o conto é triste.
Fonte: Vieiros.
segunda-feira, 16 de junho de 2008
[Vieiros] Galicia versus Galiza
Num artigo anterior a este falava eu de como tudo que é galego tem necessariamente que ser espanhol; agora venho de dar um passo mais à frente na minha hipótese, e logo de ter feito umas observações que vou partilhar aqui, afirmo que a relação espanhol-galego é muito mais complexa do que eu tinha antecipado e que hoje posso afirmar que... “tudo o que é espanhol é, ou é susceptível de ser, galego”.
Já o afirmava a famosa frase da Galicia Vil “el castellano es tan gallego como el gallego”
Bom, as minhas observações começaram um dia que eu passava por diante duma televisão na que se estava a ver uma série chamada “Padre Casares”. Logo de observar que nem os padres nem os que faziam de gente na série tinham nenhum feitio que eu pudesse identificar como da nossa cultura... mais bem tudo me parecia uma cópia de qualquer outra cousa... fui informada pola minha filha de que a tal série tinha arrancado com os moços do lugar a querer botar um porco (referindo-se a um dos do cortelho, e não a um de duas pernas, como muitos puderam estar a pensar) do campanário em baixo, e com o cura a o evitar...
A mim lembrou-me o porquinho de São António, que ia de porta em porta com um chocalho e cada dia seu vizinho lhe botava de comer... até que estava cevado e então o senhor cura chapava-o... Bom, pois até esse dia, o dia da tal série da TVG, esse de São António era o único porco, dos do cortelho vá, que eu tinha relacionado com a Igreja...
O assunto do campanário também me lembrou ter ouvido que lá na profunda Espanha castelhana há um lugar onde diz que tiram uma cabrita dum campanário em baixo, não sei bem para celebrar que cousa. Eu então compreendi que a tal série da TVG estava a trabalhar no projecto que eu chamo “cultural global” que consiste em conseguir que tudo aquilo que é espanhol seja também galego; e nessa série se demostra que o trabalho se pode fazer não só para o futuro, que parece bem mais fácil, senão que também para o próprio passado... se algo foi espanhol, tem necessariamente que poder ter sido galego...
Se, passados os primeiros escrúpulos, somos capazes de aceitar que nalguma aldeia das nossas alguma vez se pôde ter botado a um bichinho de um campanário em baixo, estaremos mais cerca dessa transformação total... alguns passos já se levam dado nesta direcção... e eu não vou mencionar aqui o que todos bem sabemos e nos está a bater nas ventas mesmo.
E já agora tenho que falar de Pol Pot, que surpreendentemente também aparece numa série da tal TVG, e esse sim que também não é porco nosso, nem mesmo é de muita conhecia. O porco de aqui, o único porco, que até teria pontuado bem alto no “galegómetro” é um que nascera em Ferrol de Si Mesmo, e que por acaso, por ser galego demais, ou tirano demais, não é incluído na série essa das quintas-feiras onde botam o clube dos ditadores infames.
Pois sim, assim é como está tendo lugar a transformação de tudo... e quando algo é galego demais e por tanto com dificuldades para caber dentro da Espanha, pois se elimina e prontos. Por exemplo, os actores que façam de galegos não devem ser (de poder-se evitar) galego-falantes, porque têm demasiado sotaque (apague-me aí ese seseo, hombre de dios, que se le nota a las leguas que es usted de la Cuesta de la Muerte)... Ou como um amigo meu de Lugo que também tem sido mal mirado às vezes na TVG por ter um jeito de falar que parece mais galego do necessário...
Mas tudo isto não foi inventado pola TVG, eles adoptaram esse estilo mas eles não o inventaram; não, isto já vem dos anos dourados de Hollywood, daqueles clássicos onde os índios também não serviam para fazer de índios, e usavam actores brancos tingidos, ou por vezes botavam mão dos mexicanos que dissimulavam algo melhor a cor.
E isto que eu vinha observando desde há algum tempo foi-me confirmado definitivamente polos últimos acontecidos que envolvem a Real Academia Galega e o nome do nosso país; que por ser Galiza um chisco galego demais, e portanto ter dificuldades para poder ser visto como espanhol, pois se reverte o processo e já está; se faz o espanhol ser galego e assunto ressolto... isto é como o conto de Mahoma e montanha.
Depois de assumido isto “Galicia” é tão galega (até haveria que dizer “gallega” para manter a coerência, não é?) como “Galiza”, que diria o outro; e com isso a RAG põe a “puntilla”, que já agora devo dizer que aqui não vai em referência àquelas pontilhas de encaixe com as que nossas mães nos tapavam a cara quando crianças para correr o entroido o dia da mascarada... não, não é isso, isso era antes, foram tempos... aqui “puntilla” refere-se a uma cousa afiada tipo faca pequeneira com a que nesses lugares da Espanha profunda, por ai por onde atiram animais dos campanários em baixo, espetam na cabeça a algum animal nalgum de seus rituais, e é bom nós irmos-nos acostumando a esse instrumentinho, pois algum dia, como tudo, por força, terá de ser galego.
Fonte: Vieiros.
sexta-feira, 30 de maio de 2008
[Público] El gallego como arma arrojadiza
Tras 27 años de consenso lingüístico, el idioma comienza a ser materia de desencuentros políticos
Comentarios Comentarios 88 | Enviar | Imprimir | Aumentar fuente | Disminuir fuente
| Compartir delicious digg technorati yahoo meneame
PANCHO TRISTÁN - Santiago de Compostela - 30/05/2008 22:05
El presidente de la Xunta, Emilio Pérez Touriño, hizo ayer un pronóstico preñado de palabras graves: cree que la derecha “política, cultural y social” va a desencadenar “una ofensiva” contra la política lingüística de la Administración gallega. La afirmación llega después de varias semanas de desencuentros sobre el tema.
El líder del PP de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, ha venido asegurando que el modelo lingüístico del bipartito gallego rompe la “convivencia” que supuestamente habría construido el Ejecutivo Fraga. Dice que el BNG impone sus tesis. Y que esas tesis van contra la libertad de opción lingüística.
El diputado autonómico del BNG Bieito Lobeira, por su parte, sitúa en Madrid el origen del problema. Asegura que las tensiones generadas por los “ultranacionalistas españoles” han hecho que el PP retroceda en Galicia en materia de convivencia lingüística.
Ruptura del consenso
Este desencuentro supone la consolidación de una ruptura, la del consenso político con respecto al idioma que se mantuvo en Galicia desde la aprobación de la Ley de Normalización Lingüística en 1981. La desaparición de este consenso –aunque el acuerdo no era total, sí que lo era para los grandes temas– comenzó cuando los conservadores perdieron el poder en Galicia en 2005.
Primero fue la educación: el PP se opuso al decreto que regula el uso del idioma en la educación pública y que proponía que el 50% de las asignaturas se impartiesen en gallego y otro tanto en castellano. Se trataba de un desarrollo legislativo que empleaba afirmaciones en su día apoyadas por el PP. Se opusieron. Hace algunas semanas, el consenso idiomático recibía el aldabonazo final: los populares votaron en contra de una iniciativa del BNG, descafeinada y después apoyada por los socialistas, para promover el empleo del gallego en los comercios.
La presión de los medios
En el PP aseguran que ellos no han cambiado con respecto al idioma, que es el bipartito el que ha variado su posición. Sin embargo, el diputado socialista Francisco Cerviño hace otra lectura. Asegura, como Lobeira, que las políticas estatales del PP y las posturas de los medios de comunicación conservadores “han montado a Feijóo en un tigre –en relación con el idioma– que puede terminar cabalgándolo a él”.
Cerviño hace un paralelismo entre el uso del terrorismo como baza política por parte del PP durante el primer mandato de Zapatero y el uso del idioma que el PP está haciendo ahora en Galicia. “Y fíjate lo que les ha pasado en Madrid después de lo que hicieron con el terrorismo”, comenta. “Caldear a la población de esa manera es muy arriesgado”.
Idioma mayoritario
El gallego es la lengua de la mayor parte de la población de Galicia. Según datos recabados por la Real Academia Galega cuando Manuel Fraga gobernaba en la comunidad, sólo el 31,4% de la población de habla únicamente, o principalmente, en castellano. El 68,6% restante de la población habla siempre en gallego o más habitualmente en gallego que en castellano.
Rajoy habló durante la campaña electoral de los problemas para el castellano en las comunidades que tienen lengua propia. Incluso manifestó su preocupación por los derechos de los castellano-hablantes. Pero el discurso de los conservadores resulta en Galicia más moderado. Núñez Feijóo defiende la “libertad lingüística”, y su blog está escrito sólo en gallego. El responsable del PP para las cuestiones lingüísticas en el Parlamento gallego, Maximino Rodríguez, cree que “no hay problemas para los castellano-hablantes en Galicia”. Pero Rodríguez matiza que puede llegar a haberlos y acusa al BNG de defender “imposiciones lingüísticas” que pueden resultar problemáticas.
Mientras tanto, el nacionalista Bieito Lobeira recuerda que, pese a ser el gallego la lengua mayoritaria, el idioma del “prestigio” todavía es el castellano. Por ejemplo, sólo el 8% de las sentencias son emitidas en gallego en los juzgados de la comunidad autónoma.
Fonte: Público.
terça-feira, 13 de maio de 2008
[Diario de Ferrol] Pilar García Negro: “O noso idioma está peor que hai dez anos”
A asociación cultural Medulio programa para esta semana varias actividades ó redor da lingua. Onte mesmo interviu na Escola Oficial de Idiomas Pilar García Negro, profesora, investigadora e unha importante activista na loita por ampliar a presenza do galego na sociedade.
O acto comezou coa proxección dunha entrevista a García Negro feita por Lois Diéguez. Trátase do primeiro traballo audiovisual dunha serie que edita a Fundación Bautista Álvarez. O seguinte estará dedicado a Prisciliano e a súa época.
Neste vídeo, a que fora deputada do BNG no Parlamento entre 1989 e 2003, recorda a loita por que o galego gañara terreo e fora recoñecido nas leis a partir da segunda metade dos 70. “A miña idea era que se nos ía a vida en rompermos o mutismo e a afasia”. Así que Pilar García Negro desenvolveu un inxente traballo en Galicia e fóra para “popularizar e prestixiar a lingua galega”.
Eses azos son agora menos, xa que di que “esa forza social pro-galego foise relaxando e compartimentando” e agora hai un “uso endogámico e cómodo”. García Negro opina que a situación do idioma é peor que hai unha década, xa que nos terreos en que o galego non avanza hai maior presenza do castelán. Ela constata dous feitos: unha “mingua clamorosa do galego como lingua inicial” e tamén un fracaso na política feita no ensino xa que, despois de varios anos, “non se produciu a ampliación da docencia en galego nin o seu asentamento nos rapaces e rapazas”.
As leis > Pilar García Negro analizou en 1991 a situación na que as leis deixaban ó galego e a súa análise, segundo asegura nesta entrevista realizada en 2006, é válida anos despois porque na arquitectura legal “continúa habendo un esquema de subordinación do galego e segue habendo unha hexemonía legal do español a tódolos efectos”.
Para esta profesora “seguimos a padecer unha política lingüística escasa e feble” e actitudes “descaradamente a favor do español”. Ademais de falar de institucións públicas que nin sequera cumpren as leis -co caso flagrante, durante anos, do Concello da Coruña- remitiuse a iniciativas nas que un suposto bilingüismo o que fai é deixar o galego nun segundo plano e presentar o castelán como imprescindible.
Ademais falou dunha situación na que o emprego do galego “non está garantido” e só é “pacífico” cando se axusta a determinados eidos. “Se instamos a que se cumpra a cativa lexislación ou queremos empregar a lingua en lugares en que nunca se discute a existencia do español aparecenos problemas”, indicou.
Fonte: Diario de Ferrol.
quarta-feira, 16 de abril de 2008
[LVG] ¿Quién ha roto el pacto lingüístico, señor presidente?
De la interesante entrevista de Lois Blanco al presidente de la Xunta publicada este domingo por La Voz cabe extraer, entre otras, una clara conclusión: que Touriño está encantado de haberse conocido. Tanto, que el jefe del Gobierno gallego ni siquiera estima necesario responsabilizarse de los efectos negativos generados por las decisiones más polémicas del Ejecutivo que preside, al entender que aquellos son imputables por entero a quienes discrepan de las mismas.
Esa forma de razonar, ciertamente llamativa, lleva a Touriño a considerar a todos los que no comparten la nueva política lingüística impulsada por la Xunta como los únicos culpables de «desestabilizar Galicia con una cuestión identitaria» y de abrir «fisuras en la convivencia lingüística».
Aunque es posible que el presidente haya llegado a convencerse, por autosugestión, de que las cosas son como él las pinta, la simple observación de la realidad ofrece un panorama muy distinto.
Cuando la Xunta presidida por Touriño se hizo cargo del poder ejecutivo existía en Galicia un tácito pacto lingüístico que se basaba en dos elementos esenciales: la aceptación de la cooficialidad entre gallego y castellano, y el respeto a la libertad individual en materia de idioma.
Esos dos elementos han sido, o están siendo, revisados de un modo radical, al servicio de una política lingüística en la que el PSdeG ha renunciado a sus señas de identidad en la materia, en beneficio de las que el BNG ha defendido desde siempre.
Y así, si el nuevo decreto regulador del uso y la promoción del gallego en el sistema educativo prueba el abandono de la cooficialidad en favor del predominio del gallego y, tendencialmente, de un sistema de inmersión, medidas como la proyectada política de subvenciones discriminatorias en función de la lengua en materia de rotulación comercial, o como el pacto municipal, apoyado desde la Secretaría Xeral de Política Lingüística dependiente de la Presidencia de la Xunta, para ¡imponer el idioma en que las orquestas habrán de tocar en las verbenas!, suponen sendos atentados a la libertad personal que un demócrata jamás debería tolerar.
Que el Gobierno ha decidido cambiar el rumbo de la política lingüística es, sencillamente, una obviedad. Como lo es que ha de asumir los efectos perversos de tal cambio, entre los que están la ruptura del consenso lingüístico que, al parecer, tanto preocupa al presidente. Por ello resulta poco presentable responsabilizar de esa ruptura a quienes, con razón, se sienten agredidos en su lengua o en su libertad individual. Tanto al menos como lo sería que quien se hace a empujones sitio en una fila pretenda luego afear la conducta de quienes reaccionan y protestan.
Fonte: La Voz de Galicia.
segunda-feira, 25 de fevereiro de 2008
[La Voz de Galicia ] Agir, Akhir, Aguir e Axir
Xavier Alcalá
Políticos defensores da Lei de Normalización Lingüística repiten «Vamos a facer» en lugar de «Imos facer». Mozas de apelidos galegos dos que non se poden liberar -estigmas da orixe maldita- piden «libertad lingüística». Unha entra no xogo do Jiménez Ofensor do Micro: suprímase o ensino do galego porque os libros da materia incitan a destruír España.
Mozos de actitude reprobable enfróntase aos partidarios da secesión lingüística, e polas emisoras de radio corre un nome que ninguén sabe pronunciar: Agir. Uns din «Akhir» (como «Rakhoy», «Feikhó» ou «Khove») e outros «Aguir». Ninguén lembra a grafía histórica galega; ninguén, que «ge» ou «jota» se pronunciaran como «xe» ata que a escolarización exclusiva en castelán acabou con algo propio do galego. Mais debe pronunciarse «Axir« (como «Raxoi», «Feixó» ou «Xove»); e resulta sinónimo de «actuar», forma que se meteu desde o castelán «de los 400 millones», omnipresente.
Os galegos ignorantes do portugués dos 250 millóns -a maioría- descoñecen o significado de «axir». Os activos membros da Agir, partidarios do reintegracionismo, das formas cultas irmás, seica o saben...
«Salvemos al español»: o oficial da notaría atende o cliente en correcto galego, mais prepara o documento en castelán; o crego no enterro diríxese aos fregueses en castrapo pero reza «El Padre Nuestro»; a funcionaria de Correos négase a falar galego; a camareira do bar, con raro acento, atrévese: «No me hables así»... Todo no mesmo día. Tolería, «diglossia tremens».
quarta-feira, 13 de fevereiro de 2008
[Diario de Ferrol] Idioma
Xaime Bello
Situémonos no punto de partida. Un dos denominados xuíces estrela da Audiencia Nacional, Grande-Marlaska, dita unha providencia na que cualifica o idioma galego de "dialecto". Deixando á marxe argumentos filolóxicos, a situación semellaba esperpéntica.
Como un xuíz, encargado de velar polo respecto ao ordenamento xurídico e facer cumprir as leis vixentes, podía actuar así? Como se podía conculcar dunha maneira tan groseira a Constitución, o Estatuto de autonomía ou a Lei de normalización lingüística, entre outras? O primeiro que se me veu á cabeza foi a lembranza da canción de María Manuela Idioma meu composta sobre un poema de Manuel María para alleados e colonizados, convertido nun verdadeiro himno de amor á lingua: Idioma meu/ levas sangue do pobo/ e raigañas escuras/ que anuncian un día novo/ sen mágoas nen tristuras./ Idioma proscrito,/ asoballado,/ soterrado,/ refugado,/ negado?
Días despois o xuíz corrixe a providencia xustificando que a cualificación do idioma galego como dialecto se debeu a unha deficiente redacción da persoa que transcribiu a devandita resolución, aínda que el mesmo se responsabilizaba directamente do desacerto que se emendaba. Aceptada a explicación, seguimos cuestionando as razóns que inducen a ese "erro" do escribente. Non será que aínda se manteñen as bases ideolóxico-culturais dun estado que posterga as linguas que non son o castelán?
segunda-feira, 11 de fevereiro de 2008
[O Xornal] Liberdade ou dictadura lingüística?
Beatriz Guiance
Unha ducia (o dos números éche sempre un misterio mais policías había moitos, diría eu que en demasía) de axentes da Policía Nacional (polo momento acho que era a estatal, que é a que adoita encargarse deste tipo de represións para os que os teñen ben treinados) tivo (tivo?) que empregar as porras na Coruña para conseguir separar manifestantes (seica estaban pegados?) que apostaban por potenciar a lingua galega e que "se apareceron" nunha concentración convocada por un colectivo que demanda "liberdade lingüística", o que provocou altercados e enfrontamentos. Onde? Sería da policía na contra da xente e os defensores da "liberdade" a aplaudir.
A 'Mesa pola Liberdade Lingüística' convocara unha manifestación na Coruña á que asistiron en apoio da súa causa perto de 50 persoas (traducidas noutros medios nunhas irreais 200, pola graza dalgunha axencia de noticias e a boa intención de todos), mais unha contra manifestación reuniu a outro centenar de persoas (segundo os mentados medios e axencia, que se traducen nunha visión real e imparcial nunhas 150 persoas) no mesmo lugar en demanda de "primar" (deixémolo en defender) a lingua galega baixo o lema 'Na Galiza en Galego'. (Que traducen por un meridiano "en Galicia en Gallego")
A partir de aquí as falsidades ou inexactitudes dispáranse:
Se non houbo enfrontamento, a quen era preciso separar?
Se non hai violencia por que a ten que exercer quen di protexer aos cidadáns?
"Entre asubíos e insultos entre uns e outros manifestantes, os axentes da Policía Nacional tiveron que cargar para conseguir establecer un cordón que mantivese separados aos manifestantes dunha e outra tendencia". (Mais sempre apalean á mesma).
Cantan axencia e medios papagaio que apenas cortan e pegan sen pegar pancada nen constatar o que poñen ou, o que é peor, que toman partido pola parcial inexactitude. Sempre é mellor un vadío que un mentireiro.
Mentres se producía a carga, as persoas que secundaron a manifestación baixo o lema "Pola liberdade lingüística. Non á imposición" aplaudían entre berros de "democracia". Democracias como das que gosta esta xente dan medo.
A manifestación da 'Mesa pola Liberdade Lingüística', que estaba autorizada pola Delegación (ou subdelegación, que para o caso é o mesmo) do Goberno, convocouna este colectivo (parece que vencellado á extrema deireita ligada ao PP, segundo fontes) que asegura que as autoridades públicas están a "impoñer o galego" sobre o castelán". "Invitamos ferventemente a todos os cidadáns hastiados da linguocracia obsesiva, iniciada hai moito tempo, pero exacerbada recentemente ata a prohibición do español nas aulas", rezaba este colectivo na convocatoria que realizou a través do seu web.
A organización deste acto orixinou que se convocase unha contra manifestación no mesmo lugar, o Obelisco da Coruña, para "defender o galego" e mostrar o rexeitamento "aos españolistas da Mesa pola liberdade lingüística, aos que acusan de menosprezar a lingua galega".
Maticemos logo, fronte a concentración antigalega fóronse xuntando persoas de sectores populares diversos, autoconvocadas polo móbil e em foros da Internet de maneira espontánea. Levaban unha pancarta máis que elocuente: 'Na Galiza em Galego'. Xente que pasaba pola rúa íase unindo.
Resistiron os golpes da policía e seguiron unidos.
Se foi unha contra manifestación non autorizada non se sabe, o que está claro é que a outra manifestación non foi máis do que un fracaso que xa leva liñas de "gloria" demais nos medios.
Fonte: O Xornal.
sexta-feira, 8 de fevereiro de 2008
[El Ideal Gallego] Impostura alarmista
Luís Álvarez Pousa
Hai quen se empeña en deslexitimar a lingua galega facendo dela o principal estigma da pobreza intelectual e da miseria social.
Van contra tódolos indicadores científicos, que refrendan a capacidade comunicativa e a riqueza multicultural daqueles que conviven no multilingüismo, sen por iso renunciaren á lingua social e politicamente máis desfavorecida. Hai quen, pese a que coñecen eses indicadores, e saben da lei pendular que sempre fai que a lingua de poder -a que un Estado obriga a coñecer, e ten por iso tódalas de gañar- domine ás que só o tocan tanxencialmente ou por delegación, como sucede co galego respecto do castelán, invirten a carga da proba e, nunha arroutada embustera, forzan un discurso vitimista que calquera persoa ben intencionada é quen de desenmascarar.
Tal é o caso da Mesa por la Libertad Lingüística que, facendo un casus belli do decreto que avala nos centros educativos o dereito constitucional que todo cidadán ten de coñecer as dúas linguas oficiais, non se privan os seus líderes de terxiversar a realidade para xustificalo. Teña ou non sentimentos encontrados respecto da normativa que busca reducir as kilométricas distancias que median entre o estatus do galego e o do castelán, calquera coruñés que observe a manifestación que, ao berro de "por la libertad lingüística, no a la imposición", terá mañá como escenario a cidade herculina, percatarase da impostura destes apóstolos do alarmismo lingüístico. Porque esa reivindicación nada ten que ver coa realidade que el experimenta a diario na rúa, nos diarios, nas televisións e nas radios, nos cines, nas facultades e colexios, nas garderías e nos patios de recreo, nas cafeterías e nos despachos das administracións, nos comercios, no fútbol e nas relacións familiares. Por outra parte, o TSXG ten avalado a legalidade do decreto, que se limita a garantir o bilingüismo escolar -o 50 por cento das materias en cada lingua, tendo en conta nos usos comunicacionais aquela das dúas que predomine entre o alumnado-.
Resulta chocante, por insolidario e porque demostra unha moi escasa sensibilidade democrática, que se pretenda demostrar con pancartas o que tódolos estudos desminten: que o castelán está en perigo porque tamén o está o dereito que ten cada cidadán a escoller a lingua que lle pete para comunicarse en sociedade. Manter esa argumentación estando como están documentados sobre o desasosegante retroceso nos usos sociais do galego, e especialmente entre os máis mozos, é demagóxico e fraudulento.
Fonte: El Correo Gallego.
